Het kabinet is bezig met veiligheidstoetsen voor investeringen, fusies en overnames die een risico kunnen vormen voor de nationale veiligheid. Hiermee wil de overheid vitale infrastructuur, ondernemingen en essentiële bedrijven en technologie beschermen. Naast algemene wetgeving is het kabinet ook bezig met sectorspecifieke maatregelen. Op dit moment bestaan al wettelijke sectorspecifieke investeringstoetsen in de elektriciteits-, gas- en telecommunicatiesector en wordt er gewerkt aan een generieke en specifieke investeringstoets voor Defensie. 

Vitale aanbieders 

Vitale aanbieders zijn bedrijven die vitale processen uitvoeren. Deze zijn zo belangrijk voor de Nederlandse samenleving, dat uitval of verstoring tot grote maatschappelijke ontwrichting kan leiden. Ondernemingen met sensitieve technologie beschikken over bepaalde kennis of informatie over deze technologie die gevolgen kan hebben voor de nationale veiligheid als deze uitlekt. Een kwaadwillende partij zou via een investering bijvoorbeeld zeggenschap kunnen krijgen in een Nederlandse onderneming die hoogwaardige technologie met militaire toepassingen ontwikkelt. Als een ongewenste partij zo’n onderneming overneemt, kan die techniek in verkeerde handen komen en tegen Nederlandse veiligheidsbelangen worden ingezet. 

[Afbeelding werkzaamheden Van Halteren of ander bedrijf met tekst: Veel werkzaamheden, zoals gepland onderhoud, worden door aannemers uitgevoerd zodat Defensiemedewerkers zich op hun kerntaken kunnen richten] 

Sectorale investeringstoets defensie-industrie 

Naar aanleiding van een ex-ante analyse van de Nederlandse defensie technologische en industriële basis werkt het kabinet aan het kabinet aan aanvullende maatregelen ter bescherming van defensie-industrie tegen ongewenste buitenlandse overnames en investeringen. Met deze nieuw investeringstoets op het gebied van defensie, kan voorkomen worden dat bepaalde overnames en investeringen leiden tot risico’s voor de nationale veiligheid en in het bijzonder het vitale proces ‘Inzet defensie’. Bij deze investeringstoets blijft nadrukkelijk het uitgangspunt dat alleen het beschermen van de nationale veiligheid aanleiding geeft voor het toetsen, en indien noodzakelijk reguleren, van buitenlandse overnames en investeringen. 

Naar verwachting zal de investeringstoets defensie-industrie in het voorjaar van 2022 in internetconsultatie gaan. De wettelijke grondslag voor dit stelsel is op dit moment in voorbereiding en gaat specifiek toezien op het mitigeren van risico’s voor de nationale veiligheid bij overnames en investeringen binnen het toepassingsbereik van de toets. Het gaat hier om het voorkomen van de volgende risico’s: (i) aantasting van de continuïteit van de vitale processen; (ii) de aantasting van de integriteit en exclusiviteit van kennis en informatie die verbonden is aan vitale processen en hoogwaardige sensitieve technologie; en (iii) het ontstaan van strategische afhankelijkheden. 

Toets met terugwerkende kracht 

Op 2 juni 2020 heeft het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd over de keuze om met terugwerkende kracht vanaf die datum, na invoering van de wet, al gedane overnames of investeringen ex post te toetsen op risico’s voor de nationale veiligheid. Dit heeft invloed op twee soorten ondernemers: 

  1. Aanbieders van vitale processen en vitale infrastructuur. Bepaalde processen zijn zo essentieel voor de Nederlandse samenleving dat uitval of verstoring leidt tot ernstige maatschappelijke ontwrichting en een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid. 
  2. Ondernemingen die actief zijn op het gebied van hoogwaardige sensitieve technologie. De al bestaande multilaterale kaders voor exportcontrole op de uitvoer en overdracht van strategische goederen (goederen met een militaire of dual-use toepassing) vormen hierbij het uitgangspunt. 

Meer informatie

Risico’s investeringstoets 

De investeringstoets benadrukt het belang van industrie als vitaal onderdeel van de veiligheidsketen maar moet ook rekening houden met mogelijke nadelige neveneffecten. Door maatregels te nemen tegen ongewenste overnames en investeringen kan werkgelegenheid en technologie behouden blijven in Nederland. Tegelijkertijd is de Defensie- en veiligheidsindustrie een internationaal gerichte sector waarbij veel Nederlandse bedrijven zakendoen of onderdeel zijn van internationale toeleveringsketens of bedrijven. De NIDV is van mening dat enige wetgeving hiermee rekening dient te houden en negatieve effecten zal moeten mitigeren. 

Ontwikkelingen 

Het Commissariaat Militaire Productie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het ministerie van Defensie zijn verantwoordelijk voor de sectorale investeringstoets defensie-industrie. Naar verwachting zal de investeringstoets defensie-industrie in het voorjaar van 2022 in internetconsultatie gaan.